news

Het zoete zuchten

Adriaan Meij

Op vrijdagavond 22 november beeft Zael in Meppel van melancholie, nostalgie, vergankelijkheid, tranen, van liefde, gelach en kracht. Dan treden zangeres Sinje Kiel en luitspeelster Elly van Munster op in een romantisch programma van Engelse en Italiaanse zang en luitspel uit de Renaissance en de vroege Barok, toen mensen nog in het zoete zuchten durfden te zwelgen.

“Dolcissimi sospiri- what a sad fate is mine!” noemen zij het programma vol steunen en zuchten, liefde en lachen. Sinje Kiel behoeft geen krans. Hoog opgeleid treedt zij op festivals en kamermuziek podia op. Zij en Elly van Munster wonnen eerste prijzen in Berlijn. Elly is gevierd luitist gespecialiseerd in het Middeleeuwse en Renaissance repertoire. Samen vormen zij een inspirerend duo.

Programma
20:00-20:30 ontvangst met een gratis drankje

20:30-21:15

John Dowland (1562-1626)
Mr. Dowland’s Midnight (luitsolo)
Flow my tears
Can she excuse my wrongs
Anoniem: Home againe Market is done (luitsolo)
Away with these self-loving lads
The lowest trees have tops
Preludium (luitsolo)
Sorrow, sorrow stay

Henry Purcell (1659-1695)
Musick for a while
O lead me (Bonvica’s Song uit Bonduca)
What a sad fate is mine
Sweeter than Roses

Nicholas Lanier (1588-1666)
Stay silly heart
Neither sighs, nor tears, nor mourning
No more shall meads be deck’d with flow’rs

21:15-21:40 PAUZE met een drankje

21:40-22:20

Giulio Caccini (1550-1618)
Amarilli mia bella
Girolamo Frescobaldi (1583-1643)
Aria di passacaglia Così mi disprezzate
Giovanni Girolamo Kapsberger (c.1580 – 1651)
Toccata + Corrente (luitsolo)
uit: Libro Primo d’Intavolatura di Lauto (Rome 1611)

Barbara Strozzi (1619- ca.1664)
L’Eraclito amoroso
Sigismondo d’India (1580-1629)
Piangono al pianger mio
Torna il sereno Zéfiro

Claudio Monteverdi (1567-1643)
Quel sguardo sdegnosetto
Canzonetta Si dolce è il tormento
Barbara Strozzi
L’Amante segreto

22:20-23:15 nagenieten met een drankje

Achtergrond Informatie

Leven en werk Sinje Kiel

Sinje Kiel specialiseerde zich na haar zangstudie aan het Conservatorium Zwolle bij Lodewijk Meeuwsen als leerlinge van Marius van Altena en Lenie van den Heuvel in barokzang en kamermuziek aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag. Zij heeft lessen gevolgd bij verschillende specialisten op het gebied van historische uitvoeringspraktijk (o.a. Emma Kirkby, Stephen Stubbs, Nigel North) en ontving een studiebeurs om bij de Amerikaanse sopraan Jill Feldman in Italië (Arezzo) verder te studeren. Voor de vertolking van luitliederen won zij in 2002 samen met Elly van Munster de 1e prijs en de publieksprijs van het concours “Alte Musik Treff” in Berlijn, Duitsland en eerder de 2e prijs van het Biagio Marini Concours. Zij was semi-finalist van het Concours de Chimay (België). Haar optredens bestrijken festivals en kamermuziek podia, zij is te horen in oratoriumuitvoeringen en recitals. Sinje Kiel heeft een eigen lespraktijk, geeft en organiseert cursussen stemvorming, zangworkshops en masterclasses (Markiezin van Drenthe) en is een graag geziene jurylid voor festivals en muziekwedstrijden.

Leven en werk Elly van Munster

Elly van Munster studeerde aanvankelijk klassiek gitaar bij Stanley Noordpool aan het Brabants Conservatorium. Vervolgens haalde zij haar doctoraal Spaans aan de Universiteit van Utrecht. Uiteindelijk belandde zij toch weer in de muziek en deed in 1994 Staatsexamen luit. Behalve als solist treedt zij regelmatig op als begeleider van zangers en instrumentalisten en als continuospeler in ensembles. Zij speelde in een groot aantal barokopera’s in Nederland en in Frankrijk, steeds onder leiding van Frédérique Chauvet (Barokopera Amsterdam). Ze maakt verder deel uit van ensemble ‘Fortuna’ dat zich toelegt op 14e eeuws Middeleeuws repertoire. In dit ensemble bespeelt zij de plectrumluit. Alice Gort-Switynk en Elly van Munster vormen samen Ensemble Rossignol.

TIP
De Britse musicus en songwriter Gordon Matthew Thomas Sumner(The Sting) maakte prachtige songs op muziek van de Britse componist John Dowland (1562-1626) die een indruk geeft van de sfeer die Sinje en Elly willen bereiken. De documentaire met Sting The Journey and the Labyrinth kun je bekijken op youtube http://youtu.be/t9BI_nRbeq4

John Dowland (1562-1626)
De Ier John Dowland was zanger, luitist en componist. Hij is het bekendst geworden door het lied Flow my tears (ook bekend als Lachrimae). Dowland was één van de bekendste musici van zijn tijd. In ongeveer 1580 trad hij in dienst bij de Britse ambassadeur in Parijs, Sir Henry Cobham en vanaf 1583 bij diens opvolger Sir Edward Stafford. In 1587 behaalde hij een Bachelor-diploma muziekwetenschappen aan de Universiteit van Oxford en een jaar later ook aan deUniversiteit van Cambridge. Van 1612 tot 1618 vervulde hij verscheidene posities aan het Engelse hof. Zijn muziek had een belangrijke invloed op de ontwikkeling van het kunstzinnige lied.

Henry Purcell (1659-1695)
Bekend als de “Orpheus Britannicus”, componist van talloze liederen en met name door zijn opera “Dido and Aeneas” behoeft Purcell weinig introductie. Vermoedelijk geboren in Londen, was hij als jongen al zanger van de Chapel Royal, waar hij later werkzaam was als organist. Zijn hoogbarokke composities zijn veelzijdig en uiterst vindingrijk.

Nicholas Lanier (1588-1666)
Lanier was een Engelse componist, zanger, luitist, violist en schilder. Hij speelde als luitist in het orkest van Koning Charles I en verzamelde in Italië schilderijen voor hem. In 1626 woonde hij een tijdje in Nederland.

Giulio Caccini (1550-1618)
Als componist en zanger uit de late Renaissance en vroege Barok was Caccini een van de grondleggers van de opera. Hij schreef de muziek voor drie opera’s waaronder Euridice. Caccini was de zoon van een timmerman. Hij werd al jong opgemerkt als zanger en ingelijfd bij het hof van de de’ Medici’s te Florence: hij zong in 1565 de rol van Psyche in de tussenspelen (intermedii) bij het huwelijk van Francesco I de’ Medici en Johanna van Oostenrijk. In een van zijn madrigaalbundels staat de altijd geliefde solo Amarilli, mia bella.

Girolamo Frescobaldi (1583-1643)
Ontwikkelde een dramatische stijl. Wegbereiders van de vroege opera (Frescobaldi, Caccini, Monteverdi) wezen met hun reciterende madrigaalstijl al in de richting van het vroege muziekdrama, een nieuwe soort vocale lyriek waarin een duidelijke woorduitbeelding het belangrijkste doel was. Woorden van dichters als Petrarca en Dante werden verdeeld in klank categorieën van ‘vloeiend’ (sciolti) tot ‘smachtend’ (languide), ‘dicht’ (dense) en ‘ruw’ (ruvide), ‘langzaam’(tarde) en ‘snel’(ratte). De muziek volgde deze ontwikkeling; taal werd de baas, muziek moest zich aanpassen aan gevoelskwaliteit en ritmiek van de verzen. Zijn muziek kenmerkt zich door de behandeling van chromatische lijnen en het subtiel gebruik van dissonanten en wisselende harmonieën. Frescobaldi was tot aan zijn dood organist van de Sint-Pieter in Rome.

Johannes Hieronymus Kapsberger (1580-1651)
De Duitse luitist Kapsberger maakte rond 1610 furore in Rome met zjn virtuoze spel en composities in Florentijnse stijl. Zijn belangrijkste werken zijn de “Intavolatura del chitarrone” en “Intavolatura di lauto”. Uit dit tweede werk zijn de toccata en corrente geselecteerd.

Barbara Strozzi (1619-ca.1664)

De omgeving waarin Barbara Strozzi leefde en optrad was de “Academia degl’unisoni”, in feite de salon van haar adoptievader, Giulio Strozzi, een bekende dichter en librettist in zijn tijd. Deze Academia in Venetië werd bezocht door muziekliefhebbers, dichters en filosofen de bijeen kwamen om te discussiëren en naar muziekvoorstellingen te luisteren. Het feit dat zij de dochter van Giulio Strozzi’s hulp was, en dat hij haar gelijk na haar geboorte adopteerde, doet vermoeden dat zij zijn buitenechtelijke dochter was.

De zorgvuldigheid waarmee hij haar opvoedde en de plaats die zij in huis innam bevestigt dat vermoeden. Haar compositieleraar was Francesco Cavalli. Claudio Monteverdi (een andere componist in ons programma) was een regelmatig geziene gast in huize Strozzi en Barbara zal dan ook zeker artistiek advies van hem ontvangen hebben. Zij bespeelde diverse instrumenten en haar muziek werd nog tijdens haar leven gepubliceerd door middel van financiële ondersteuning van diverse (veelal vrouwelijke) mecenasen.

Strozzi is de enge vrouw van haar tijd die met zoveel gedrukte muziek vertegenwoordigd is. Desondanks stierf zij uiteindelijk als arme vrouw nadat haar vader overleed en zij met grote financiële moeilijkheden voor haarzelf moest zorgen. Wij weten niet eens waar en wanneer zij precies overleed. Een beroemde vraag waarover in de Academia gediscussieerd werd, luidde; wat was een beter wapen in de liefde, huilen of zingen? Barbara’s antwoord hierop luidde: jullie waren zeker niet gekomen, stond ik hier te huilen in plaats van te zingen! “Huilen” mag gezien worden als vertegenwoordiging van natuur versus kunst. Strozzi kiest voor kunst en zoekt daarin terecht professionele erkenning.

Met gevoel voor humor verbindt zij in haar liederen vaak lachen en huilen. Tragische teksten, onderlegd met Monteverdiaanse dalende kwarten in de baslijn, aangevuld met grillige harmonieën en vaak met een ironische ondertoon kenmerken haar stijl. Zij heeft acht vocale bundels gepubliceerd, waaronder een bundel geestelijke werken in het Latijns: haar opus 5 “Sacri musicali affetti”.

Claudio Monteverdi (1567-1643)
In zijn vijfde madrigaalbundel uit 1605 introduceert Monteverdi de ‘nieuwe stijl’ waarin de tekst over de muziek moest heersen de “seconda prattica”. Zijn ontwikkeling begon met polyfone koormuziek. Hij perfectioneerde het 5-stemmige madrigaal en werd toenemend dramatischer. Zijn laatste madrigaalboek was “Selva morale e spirituale” waarin ook het stuk Quel sguardo sdegnosetto opgenomen is.

Monteverdi’s favola in musica “L’Orfeo” mag als hoogtepunt van zijn muzikaal scheppen worden beschouwd, wordt gezien als eerste opera ooit. Van de opera “L’Arianna” is alleen het beroemde lamento bewaard gebleven. Zijn werk omvat geestelijk als ook wereldlijke composities. Hij was afhankelijk van de Venetiaanse adel, die ook zijn uitvoeringen van “L’Incoronazione di Poppea” en “Il ritorno d’Ulisse in patria” financierden. Hij was getrouwd met de zangeres Claudia Cattaneo die eveneens werkzaam was aan het hof van Mantua.


Laat een reactie achter

Denk er aan dat berichten gemodereerd zijn en dus niet direct geplaatst worden.