news

Samen kunst kijken en begrijpen

Adriaan Meij

Kunsthistoricus Margaret Breukink organiseert in september en oktober 2014 haar succesvolle lezingen serie Kunststof in Zael in Meppel. Zij leidt deelnemers met prachtig beeldmateriaal en boeiende verhalen langs middeleeuwse Madonna’s uit Italië naar de verfijnde genretafereeltjes uit de Gouden Eeuw. En dat sluit precies aan op de sfeer van Zael met eigen schilderijen en fresco’s uit de Italiaanse renaissance. Via de vrouwelijke Franse impressionist Berthe Morisot vertelt zij tenslotte over de verstilde, heldere wereld van de Amerikaanse realist Edward Hopper. Het is een unieke kans voor kunstliefhebbers om kennis en inzicht in de schilderkunst te verdiepen.
Toelichting over de lezingen: 
Madonna Col Bambino van Massacio
Maandag 15 september 2014  
Madonna col Bambino in gouden schijn, vroeg Italiaanse schilderkunst Een madonna (samentrekking van Ital. mia donna = mijn vrouwe) is een geliefd onderwerp in de kunst, verwijzend naar Maria met het kind Jezus op haar schoot of in haar armen. Maria’s kleding vertoont kleurensymboliek: zij draagt een rood onderkleed (zij is in de eerste plaats mens) en een blauwe mantel (want God heeft haar bekleed met de hemelse liefde). Van een natuurlijke of gevoelsmatige relatie tussen moeder en kind is in de Byzantijnse en Romaanse kunst weinig sprake. Zoals Maria met strakke en onbewogen gelaatsuitdrukking troont op een zetel, zo troont het Christuskind op de ‘zetel’ van haar schoot. Een rijke achtergrond van bladgoud omgeeft de voorstelling. Wijzend naar haar zoon, toont Maria de mensen de weg naar Hem. Het Christuskind heeft niets kinderlijks: het is een kleine volwassene, gekleed in een filosofen-tunica, die in de linkerhand een boekrol (de Heilige Schrift) vasthoudt en met de rechterhand een zegenend gebaar maakt. In de kunst van de gotiek verschuift het accent langzamerhand van verheven naar barmhartig: Onze Lieve Vrouwe. De nadruk ligt nu op het uitbeelden van de menselijke moeder en haar goddelijk kind. Kunstenaars tonen ons een sereen moment: Maria die vol verwondering maar ook droefenis naar haar (vaak naakte) pasgeboren zoon kijkt. Vaak heeft het Christuskind een kleine vogel in zijn handjes, een distelvink die verwijst naar de doornenkroon en daarmee naar zijn toekomstig lot.
 
Gerard Dou, silleven mmet slapend hondje
Maandag 29 september  
Een volmaecte schilderij is als een spiegel van de natuer, de Leidse fijnschilders De Leidse fijnschilders Gerrit Dou en Frans van Mieris de Oude behoorden al in hun tijd tot de meest gevierde schilders van de Gouden Eeuw. Fijnschilders ontwikkelden de gave om de stoffelijke werkelijkheid bedrieglijk echt weer te geven. De imitatie van weerkaatsend licht en de weergave van materialen als koper of steen waren onovertroffen. De uiterst verfijnde en minutieuze techniek werd vooral toegepast in de zogenaamde genrestukken: meestal op klein formaat weergegeven alledaagse taferelen. In de 19de eeuw was men minder positief te spreken over de nauwkeurig en glad geschilderde voorstellingen. De precieze nabootsing van de werkelijkheid werd niet meer als een artistieke verdienste gezien, eerder als een afkeurenswaardig ‘kunstje’. De los geschilderde werken van Rembrandt en Frans Hals groeiden uit tot nationale symbolen en vormden een grote bron van inspiratie voor onder meer de impressionisten. Inmiddels worden de kwaliteiten van de fijnschilders weer op waarde geschat. De techniek wordt opnieuw gewaardeerd, vermoedelijk mede onder invloed van de hedendaagse schilderkunst, zoals het fotorealisme. Daarnaast ontstond er sinds 1970 hernieuwde belangstelling voor de iconografie en de betekenis van de schilderijen.
Portret van Berthe Morisot door Edouard Manet
Maandag 13 oktober 2014  La vie moderne, Berthe Morisot en Édouard Mane
Niemand vertegenwoordigt het impressionisme met meer talent en met meer autoriteit dan Berthe Morisot…” schreef een Franse kunstcriticus in 1881. Berthe Morisot (1841-1895) kwam uit de gegoede burgerij en kreeg les van bekende landschapsschilder Jean-Baptiste Corot, die haar adviseerde om naar Auvers-sur-Oise te gaan en daar te leren in de open lucht te schilderen (en plein air). In 1868 ontmoette zij de schilder Édouard Manet. Morisot schilderde toen al geruime tijd in impressionistische stijl en haar schilderijen werden, in tegenstelling tot haar mannelijke collega’s, enthousiast ontvangen op tentoonstellingen van de officiële Salon de Paris; het werk van Manet werd daarentegen meestal afgewezen. Tegenwoordig wordt Manet gezien als de grote vernieuwer, omdat hij een brug wist te slaan tussen traditie en vernieuwing. Berthe Morisot oefende op dit punt invloed uit op Manet en zette hem ertoe aan te kiezen voor het palet van de impressionisten en minder zwart te gebruiken. Ook wekte zij zijn interesse voor het plein-air schilderen. Samen met o.a. Monet, Renoir, Degas exposeerde Morisot tussen 1874 en 1886 op alle impressionistische tentoonstellingen, uitgezonderd de vierde (wegens de geboorte van haar dochter Julie).
Nighthawks Edward Hopper
Maandag 27 oktober 2014  Visions of reality, de wereld van Edward Hopper (1882-1967)
De Amerikaanse realistische schilder Edward Hopper beeldde het moderne, stedelijke leven in de eerste helft van de 20ste eeuw uit. Hele werelden gaan er schuil achter Hoppers verstilde figuren. Zij lijken eenzaam en gesloten, maar zijn het niet. Ook de ruimte zèlf is emotie, zoals het zinnelijke spel van licht en schaduw op de kale wanden van een vertrek laat zien. Hoppers stijl is filmisch te noemen en zwaar beïnvloed door de cinema. De scherpe lijnen, minimalistische compositie en de uitgesproken kleur-en lichtval waren een bron inspiratie voor regisseurs als Hitchcock. De recente film van Gustav Deutsch, Shirley, Visions of reality, is een gestileerde ode aan Hopper.
Margaret Breukink
Over Margaret Breukink  
Margaret Breukink studeerde kunstgeschiedenis in Utrecht en doceerde aan de Rijks Universiteit Utrecht en aan de Vrije Academie voor Kunsthistorisch Onderwijs te Amsterdam. Daardoor kan zij bezoekers gedegen en uiterst plezierig meenemen in de wondere wereld van de kunst. Al een aantal jaren specialiseert zij met succes in lezingen en presentaties over de top van de wereld van  kunst en cultuur vanuit haar eigen Margaret Art in Hoogeveen. Als enthousiaste verhalenverteller verrijkt zij  haar  colleges met uitstapjes naar literatuur, muziek, (sociale) geschiedenis, politiek en andere invloeden die van belang zijn om een kunstwerk in zijn tijd te kunnen plaatsen. “Kunst is niet altijd gemakkelijk en hoeft dat ook niet te zijn. Vanuit mijn liefde voor het vak wil ik u nieuwsgierig maken, u méér laten zien en u stapsgewijs bekend maken met een beroemd kunstwerk of een stijlperiode”, zegt zij.

Laat een reactie achter

Denk er aan dat berichten gemodereerd zijn en dus niet direct geplaatst worden.