Moderne muziek na 1900 - Thea Derks

Normale prijs €12,00
25 kaartjes beschikbaar

Datum: 19 mei 2019 - Erato Festival
Tijden: 14:30 tot 15:15 en 15:45 tot 16:30
Locatie: Zuideinde 47
Prijs: Online €12 (aan de kassa €14)

Je oren inspannen

Waarom zijn u en ik zo ontroerd bij Bach, Beethoven, het Tweede Pianoconcert van Rachmaninov? En sluiten we ons af voor hedendaagse moderne klassieke muziek van na 1900 zoals dissonante opera’s van Arnold Schönberg? Als muziek de ziel van de tijdgeest vertolkt dwalen wij dan in een ver verleden, onmachtig om ons heden te verstaan?

Muziekpublicist Thea Derks presenteerde onlangs haar boekje Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht. Kan zij uw en mijn ziel voor de moderne klassiekers openen? Daarom vroeg ik haar hierover te komen vertellen. In veertig minuten voert zij u in vogelvlucht door de belangrijkste ontwikkelingen in de muziek van 1900 tot heden. Zij is een enthousiast verteller en illustreert haar presentatie met muziek- en beeldfragmenten.

Als geen ander is Thea Derks betrokken bij muziek uit onze tijd, zoals zij grondig bewees met haar indringende biografie over dirigent en componist Reinbert de Leeuw: mens of melodie. Over die veel besproken bio, waaraan zij zeven jaar werkte, gaf zij in 2014 de primeur-lezing in Zael. Dat Thea voor haar zevenjarige studie over De Leeuw de juiste keus maakte bleek toen hij in november 2018 uit handen van Koningin Máxima de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs 2018 ontving.

Toelichting door Thea Derks

Ongehoorde klanken

Als rechtgeaarde Limburgse begon ik mijn muzikale carrière in de dorpsharmonie. Ik was het eerste meisje in dit mannenbastion en trots als een pauw nam ik een glimmende hoorn in ontvangst. Ik oefende mij de lippen stuk en ontdekte en passant een exotische klankwereld, door mijn adem zachter of harder door de buizen te jagen, op het mondstuk te slaan of met de kleppen te ratelen. Maar daarvoor had ik mijn kostbare instrument niet gekregen: nóten moest ik spelen!

Op mijn zestiende verliet ik mijn dorp, en dus de harmonie, om via Groningen in Amsterdam te belanden. Ik maakte ‘experimentele’ popmuziek en ontwikkelde een schreeuwende honger naar ongehoorde klanken. De IJsbreker, tempel van de nieuwe muziek, lag op vijf minuten lopen van mijn huis. Toen ik daar vol ontzag binnentrad was ik onmiddellijk verkocht: moderne componisten bleken al die ooit verboden geluiden gewoon als muziek te beschouwen. Daar wilde ik bij horen! Ik ging musicologie studeren en werd vaste gast aan de Amstel.

Tijdens mijn studie leerde ik van Charles Ives dat je je oren ‘niet lui in een leunstoel moet leggen’, maar moet inspannen om ongebruikelijke, of zelfs onaangename klankspectra te doorgronden. Zijn raad heeft mij vele spannende ervaringen opgeleverd. Nog altijd voel ik een aangename opwinding als muziek mij uitdaagt mijn grenzen te verleggen.

Zo krijg ik telkens weer een brok in de keel als ik de opera Erwartung van Arnold Schönberg hoor en word ik tot in mijn teennagels geraakt door En nu altijd sneeuw van Sofia Goebaidoelina. Anderzijds schiet ik steevast in de lach bij het surrealistische ballet Le boeuf sur le toîtvan Darius Milhaud en de absurdistische liederencyclus Aventures/Nouvelles Aventuresvan György Ligeti. Er bestaat niets verrijkender dan klankwerelden te ontdekken waarvan je het bestaan niet vermoedde.

Ik hoop u tijdens deze inleiding mee te mogen nemen op een enerverende verkenningstocht die ergens rond 1900 begint en hopelijk nooit meer ophoudt. Ik zal mijn verhaal illustreren met muziekvoorbeelden van Cd en ik neem mijn boek Een os op het dak mee.

Over Thea Derks

Thea Derks (1953, Oostrum, Limburg) is een vrouw die met eindeloos doorzettingsvermogen heeft gewerkt aan haar onafhankelijke journalistieke positie in het muziekleven. Na studies Engels en Russisch en een decennium lerares Engels studeerde Thea Derks in 1996 cum laude af in muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Sindsdien verzorgt zij inleidingen voor concerten in Paradiso, Concertgebouw, Muziekgebouw aan ’t IJ, Tivoli-Vredenburg, het Koninklijk Concertgebouworkest, Holland Festival, Noord Nederlands Orkest enzovoorts. Ook is zij veelvuldig te horen op Radio4 en de Concertzender. Na 7 jaar onderzoek verscheen In 2014 haar opzienbarende biografie (381 pagina’s) over de Nederlandse componist en pianist Reinbert de Leeuw. In september 2018 publiceerde zij Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht. ‘Koop dat boek’, schreef muziektijdschrift Luister, ‘het is leesbaar en draagbaar en verheldert veel.’

Tip : Het is bijzonder boeiend om deze voordracht te combineren met het concert van de celliste Maya Fridman, het huiskamerconcert Teodora Nedyalkova en Mariam Lominadze met cello/pianowerken van Fauré, Piazzolla en Shostakovich en met het celloconcert van Jan Ype Nota en zijn studenten.