06/09/2020 - Erasmus - een humanistisch oratorium – Wim Stoppelenburg

Normale prijs €17,50
23 kaartjes beschikbaar

Tekening Josefien Stoppelenburg

Verdraagzame vrijheid

De Meppeler componist, dirigent en pianist Wim Stoppelenburg schreef een avondvullend humanistisch oratorium  over de wereldberoemde Rotterdamse denker over vrijheid en vrede Desiderius Erasmus (1466-1536). Dat is een belangrijke mijlpaal in zijn eigentijdse en toch klassieke oeuvre. Hierover zal de bekende muziekpubliciste Thea Derks hem een interview afnemen. Zijn dochter, altmezzo Charlotte Stoppelenburg geeft zangvoorbeelden.

Deze tijd, dit moment, nu angst voor het dodelijke coronavirus de economie wereldwijd tot stilstand brengt en zoveel vrijheden beperkt, zet het nieuwe grote werk van Stoppelenburg in een bijzonder perspectief. De eerste uitvoering is 1 november in de Grote Kerk in Meppel. In de herfst van 2021 volgt een uitvoering in Middelburg. Deze presentatie is een goed moment om je daarop inhoudelijk voor te bereiden.

Kaarten

In verband met de Corona-maatregelen wordt het aantal bezoekers beperkt tot 23 zitplaatsen per voorstelling, zodat we 1,5 meter afstand kunnen houden. Op locatie hebben we aanvullende maatregelen zoals een looproute: hou deze maatregelen alstublieft in acht. We vragen u ook om thuis te blijven als u symptomen vertoont - als u hierdoor wordt verhinderd neem dan contact met ons op.

Uitleg online uitzending

We zenden de voorstelling ook online uit via een YouTube livestream. Hier kunt u ook kaartjes voor kopen zodat u de voorstelling digitaal kunt bijwonen. Kiest u voor een online kaartje dan ontvangt u uiterlijk 30 minuten voor aanvang op uw e-mail adres een persoonlijke link waarmee u in kunt loggen.

Kosten

Kaartjes kosten €17,50,- voor een fysieke voorstelling, dat is inclusief één drankje naar keuze. Zael is rolstoelvriendelijk. Begeleiders van ouderen hebben gratis toegang. Je kunt de kaarten hier bovenaan online bestellen. Toegang tot de online-uitzending kost €5,-.

Uitvoeringen

Het geestelijk werk voor koor, zangsolisten en koor vindt zijn première in kleine bezetting op zondag 1 november in de Grote Kerk in Meppel. In de herfst van 2021 is de première in grote bezetting bij de opdrachtgever, Koninklijke Oratorium Vereniging Middelburg.

Stoppelenburg schreef het anderhalf uur durende oratorium als een structureel werk in volledige concertomvang. Het behoort daarmee tot een van de belangrijkste composities uit zijn hele oeuvre. Het werk is het eerste oratorium over Erasmus, de beroemdste Nederlander na Rembrandt, die onder meer in Goethe zijn gelijke vindt. In die zin is het werk nu al van betekenis voor de Nederlandse en Europese cultuur. Stoppelenburg is zelf vrijzinnig hervormd opgegroeid  nabij de Erasmiaanse steden Gouda en Rotterdam. In die zin is het werk ook een uitgerijpte reflectie op de geestelijke ontvankelijkheid in zijn eigen jeugd. Daarin speelde christen-humanist Erasmus toen al een inspirerende rol.

Achtergronden

Stoppelenburgs libretto beschrijft het ontstaansproces van de compositie met verbinding van teksten, achtergronden, verklanking van leven en werk van deze grootse 16e -eeuwse theoloog, filosoof, schrijver, humanist. Hoofdopgave was voor hem uit te zoeken hoe empathie voor de literaire onafhankelijke Europese humanist Erasmus en de inspiratie in het vakmatige en tevens rationele compositieproces van tekst en muziek het gewenste resultaat zou kunnen opleveren.

Het oratorium met groot orkest, zangsolisten en koren, met recitatieven, aria’s en koren, is opgebouwd in twee delen. Het eerste deel bezingt betekenis, levensreis en publicaties van Erasmus. Het tweede deel na de pauze verdiept zijn gedachtegoed zoals zijn verzet tegen oorlog, geestelijk vrijdenken en onvermijdelijke overgang naar het na-aardse leven.

Bevrijding

Het werk begint met de grote betekenis van Erasmus als pleitbezorger voor verdraagzaamheid en kennis, als universeel denkend wereldburger. Het zijn precies deze kwaliteiten die nu meer dan ooit onder druk staan. Dan begint Stoppelenburg aan het begin. Hoe Erasmus, onwettig in Rotterdam geboren uit een concubinaat van een devote priestervader en huishoudster, beiden aan de pest gestorven, zich als hoog intelligente jongeman ontworstelt aan een monnikenbestaan waar zijn opleiding in Gouda en voogd op aanstuurden.

Erasmus leefde in een heel bijzondere, schijnbaar stabiele periode waarin de Renaissance zich ook boven de Alpen liet gelden en misstanden, geestelijk en bestuurlijk, aan de orde werden gesteld.  Mede dankzij de opkomst van de boekdrukkunst vonden zijn studies en publicaties wijde verspreiding en grote erkenning, waaronder zijn 'Novum Instrumentum' ofwel een opnieuw uit het Grieks vertaald Nieuwe Testament.

Onverwoestbare waarheid

In het tweede deel geeft Stoppelenburg ruimte aan Erasmus’ “Lof der Zotheid” en beschrijvingen die zich richten tegen de oorlog, al was het maar dat mensen met hun mooie ogen en kwetsbare lichamen daar niet voor gebouwd zijn. Daarna zet hij de twee grootste geestelijke wegbereiders uit die fascinerende tijd, Luther en Erasmus, tegenover elkaar; geleerde versus reformator, noordelijk versus zuidelijk Europa, vrije wil versus voorbeschikking.  Stoppelenburg besluit met klaagzangen voor en over de ouder wordende en verzwakkende wetenschapper maar rond toch af  met een indringend slotkoor dat de roem van de grote Nederlandse geleerde bezingt: “geliefde vader die de kunst beschermt, strijder voor de onverwoestbare waarheid”.

Wim Stoppelenburg (1943) zet met het humanistisch oratorium Erasmus de kroon op zijn oeuvre. Dat omvat drie opera’s (Salto Mortale, Van Gogh en Le bel indifférent), de Westerbork Symfonie, het oratorium Stabat Mater, kamermuziek, ensemble stukken en andere werken.  

Over Thea Derks

Thea Derks (1953, Oostrum, Limburg) is een vrouw die met eindeloos doorzettingsvermogen heeft gewerkt aan haar onafhankelijke journalistieke positie in het muziekleven. Na studies Engels en Russisch en een decennium lerares Engels studeerde Thea Derks in 1996 cum laude af in muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam.

Sindsdien verzorgt zij Inleidingen voor concerten in Paradiso, Concertgebouw, Muziekgebouw aan ’t IJ, Tivoli-Vredenburg, het Koninklijk Concertgebouworkest, Holland Festival, Noord Nederlands Orkest enzovoorts. Ook is zij veelvuldig te horen op Radio4 en de Concertzender.

Na 7 jaar onderzoek verscheen In 2014 haar opzienbarende biografie (381 pagina’s) over de Nederlandse componist en pianist Reinbert de Leeuw. In juni 2020 verscheen de derde druk van de biografie van Reinbert de Leeuw, aangevuld met twee extra hoofdstukken. Deze zijn ook apart verkrijgbaar als Slotakkoord: Reinbert de Leeuw 2014-2020

 In september 2018 publiceerde zij Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht  ‘Koop dat boek’, schreef muziektijdschrift Luister, ‘het is leesbaar en draagbaar en verheldert veel.’ Website Thea Derks: https://theaderks.wordpress.com/